De Poldermolen Borgercompagnie Oostkant
De polder in Borgercompagnie is gesticht op 23 maart 1836 onder de naam "De Vereniging" of "Borgercompagnie Oostkant". Het betrof een polder van 372 ha. De afwatering van het gebied of een deel daarvan was geregeld,afgaande op de poldermolen die er al stond.
Met het oprichten van de nieuwe polder werd tevens besloten de oude molen af te breken. Het stichtingsjaar van deze oude molen is niet bekend. Het was een houten achtkant met vijzel, grondzeiler.
De nieuwe molen was ook een houten achtkant, ook type grondzeiler, hoewel deze molen enigzins op een verhoging was gebouwd, een soort belt.

Wederopbouw
Hevig noodweer met bliksem maakte in 1872 een eind aan dit polderwerktuig, door brand. Besloten werd om de molen te vervangen door een ronde stenen molen. Beter bestand tegen blikseminslag? Misschien is dit één van de redenen geweest. De kap, ook van een stenen molen is van hout. Blikseminslag via één van de roeden zal de
kap als eerste raken. Mogelijk is de bouwprijs een overweging geweest. Rond 1870 was de bouw van een houten achtkant duurder dan de bouw een ronde stenen molen. Hoe dan ook, molenmaker Reinders te Hoogezand heeft de molen gebouwd voor de nu onvoorstelbare som van 4500 gulden.

Zelfzwichting
De nieuwe molen had een gevlucht van 23.50 meter. Later  zijn dezeilen vervangen door een systeem met houten kleppen, de zgn zelfzwichting.Naarmate de wind in kracht toeneemt, gaan de kleppen zich openen en neemt de draaisnelheid af.
De molen loopt regelmatiger en is minder afhankelijk van het ingrijpen van de molenaar bij aantrekkende wind tijdens buien (zie afbeelding).

Aftakeling
Tot 1932 is de molen in bedrijf geweest in oorspronkelijke staat. Daarna is demolen gedeeltelijk onttakeld, wieken en kap verwijderd en een deel van de romp. De stomp die over bleef verschafte daarna onderdak aan een nieuw type krachtbron: de dieselmotor. Deze moderne installatie was weersonafhankelijk en betrouwbaar.
In een later stadiumis het gemaal voorzien van een elektrische tractie. De vijzel was ondertussen vervangen door een stalen vijzel in een omsluitende buis, daardoor nauwelijks verlies van teruglopend lekwater.
Dit systeem is in bedrijf geweest tot eind jaren 80 daarna heeft de molen nog een tijdje een verdeelunit voor het PEB laagspannings net geherbergd. De polderfunctie is overgenomen door een nieuwgebouwd gemaal verderop aan het Borgercompagniesterdiep, noodzakelijk geworden door de toenemende bodemdaling.

Naar boven